Close
Close

19 rzeczy, które zaskoczą Cię w Wietnamie!

Skip to entry content

Po tym jak w 2016 w końcu zrealizowałem marzenie z czasów jedzenia bułek posmarowanych nożem i poleciałem do Tajlandii, bardzo zajawiłem się na Azję i wiedziałem, że muszę tam wrócić. Choćby po to, żeby liznąć trochę słońca w trakcie półrocznej polskiej zimy. Wybór padł na Wietnam ze względów gastronomicznym – pozdro dla zupiarzy i sajgoniarzy – i oczywiście ekonomicznych – Japonia cały czas poza moim zasięgiem, chlip, chlip.

I co? I o ile Tajlandią byłem oczarowany, o tyle Wietnam mnie rozczarował. Nie wiem, czy to kwestia tego, że tylko raz możesz być zachwycony Azją pierwszy raz i pewne rzeczy już nie robią na Tobie wrażenia, czy może chodzi o to, że Tajowie w odróżnieniu od Wietnamczyków, nie traktowali mnie jak chodzącego worka z dolarami. Tak czy inaczej, w Wietnamie było w porządku – nie beznadziejnie, ale też nie porywająco. Ot, ciekawe doświadczenie, którego nie mam potrzeby powtarzać.

Część rzeczy mnie urzekła, część pokazała mi środkowy palec, ale z pewnością żadna z nich mnie nie znudziła. Przed Tobą 19 rzeczy, które zaskoczą Cię w Wietnamie!

1. Skutery, WSZĘDZIE skutery!

W Wietnamie jest 45 MILIONÓW zarejestrowanych skuterów, przy 92-milionowej populacji ludzi, z czego 5 milionów porusza się po ulicach Hanoi. Na papierze może to nie robi wrażenia, ale gdy tylko dotrzesz z lotniska do miasta już tak. Ruch uliczny jest przerażający i to nie jest metafora. Każde przejście przez ulicę jest kładzeniem swojego życia na szali.

Wietnamczycy jeżdżą jakby im się śpieszyło do sprawdzenia empirycznie czy jest życie po śmierci, nie stosując się do żadnych zasad ruchu drogowego. Pomijam już kwestię kierunkowskazów i pasów, ale dla nich nie istnieje nawet sygnalizacja świetlna. Myślisz, że jak stoisz na światłach i masz zielone, to znaczy, że możesz bezpiecznie przejść? Hahaha, niezły żart. To znaczy, że samochód lekko przyhamuje zanim Cię potrąci. Na ulicy panuje prawo silniejszego, a przechodzień jest wyłącznie niechcianym intruzem.

Skutkuje to tym, że w Wietnamie w wypadkach drogowych rocznie ginie 14 000 ludzi. Czyli 1,5 osoby co każdą godzinę.

2. Palenie śmieci na ulicy

W Polsce śmieciami pali się w piecach na wsiach i w małych miejscowościach. Głównie po to, żeby ogrzać dom. W Wietnamie śmieci pali się na ulicy w stolicy kraju. Bo tak.

3. Kawa z jajkiem

Tak zwane egg coffee. Kawa z jajkiem brzmi jak przepis na rozwolnienie, a jest zadziwiająco dobra i była moim ulubiony deserem w trakcie podróży po tym kraju. Wersja bez koglu-moglu również bardzo pierwsza klasa.

4. Wiosłowanie nogami

Nie pytajcie jak oni to robią, bo nie mam najmniejszego pojęcia, ale na rzece w Tam Coc – wiosce obok Ninh Binh – Wietnamczycy wiosłują nogami. Gdyby to nie było wystarczająco zaskakujące, to w ten sposób są w stanie pokonać półtoragodzinną trasę metalową łodzią z dwoma turystami. I to nie tylko mężczyźni, ale również kobiety. Kilkukrotnie w ciągu dnia.

Szacunken.

5. Kury w klatkach dla chomików

Jedna z bardziej niehumanitarnych akcji jakie widziałem w Hanoi. Lokalsi uważają, że spoko pomysłem jest trzymanie drobiu w klatkach dla gryzoni przed swoimi mieszkaniami. Nie wiem, czy nie miałem okazji zaobserwować, czy po prostu tego nie robią, ale nie widziałem, żeby je karmili albo usuwali odchody.

6. Kraj milionerów

Wietnamską walutą są dongi – skrót VND – i najtańszy produkt jaki kupowałem w tym kraju – duża woda w ichniejszej Żabce – kosztował 10 000, czyli 1,6zł na polskie. Znaczy to tyle, że żeby być milionerem w tym kraju wystarczy mieć 160 złotych. Czułem się jak gwiazda TVNu. Przez całe ćwierć minuty.

7. Trudne warunki pracy w Gastro

Podobnie jak w Tajlandii, gotuje się wszędzie i na wszystkim, naczynia płucze się w brudnej wodzie w misach, a tą samą gołą dłonią, którą liczy się pieniądze, wrzuca się mięso do gara. I tak samo nie ma to przełożenia na zatrucia, biegunki, ani wymioty. Co kolejny raz mnie zaskakuje, bo po jedzeniu w Polsce – teoretycznie przygotowywanym zgodnie z normami sanepidu – nie raz miał sensacje żołądkowe.

8. Mgła i deszcz

W miejscowościach, w których jest za mało skuterów, żeby promienie słoneczne mógł zasłaniać smog, zasłania je mgła albo deszcz. Wietnam ma wiele malowniczych pejzaży, niestety na zdjęciach wyglądają jak namalowane kurzem. Ostrość odzyskaliśmy dopiero na wyspie na południu kraju, przy okazji przypominając sobie jak wygląda słońce. Wcześniej musieliśmy wierzyć na słowo, że faktycznie nad tym krajem również świeci.

9. Opiekanie psów i kóz w całości

Tego podpunktu nie zilustruję zdjęciem, bo nie byłem w stanie zmusić się, żeby je zrobić.

Tak, Wietnamczycy jedzą psy, przy czym nie są one ich narodowym daniem, jak kebab w Polsce, i nie znajdziemy budek serwujących to zwierzę na każdym rogu. Za to, gdy już trafimy na takie miejsce, to trudno będzie wymazać je z pamięci. W Wietnamie zwierzęta opieka się w całości – razem z głową – i w takiej też formie wystawia na ulicę, żeby zachęcić klientów. Znaczy to, że próbując nie zginąć w wypadku drogowym w trakcie poruszania się po Hanoi, można ni z tego, ni z owego trafić na stojący na chodniku stolik z upieczonym kundelkiem. A przemieszczając się po Ninh Binh z upieczoną kozą.

Wnioskując po grymasach na pyskach zwierząt, piecze się je żywcem.

10. Modlitwa z pieniędzmi

Że Budda lubi dary losu, to wiedziałem już po wizycie w Bangkoku – tam zostawiało mu się Fantę, Sprite’a albo browarka. Tutaj za to dowiedziałem się, że w dobrym tonie jest modlić się do niego z plikiem banknotów w dłoniach, a potem robić przed jego podobizną to, co Fat Joe na klipie do „Make it rain”. Co kraj to obyczaj.

11. Mrożona herbata

W Wietnamie oprócz świetnej kawy mają też świetne herbaty, w tym ultra zajebiste mrożone. Nie wiem, co mogę powiedzieć oprócz tego, że te z Cha Go były jak schłodzone płynne niebo na języku i chciałbym je w Polsce.

12. Selfie sportem narodowym

Byłem na wielu konferencjach, wyjazdach i innego typu wydarzeniach blogowych, na których ludzie z internetu robili sobie sajmojebki, i nikt z nas nie ma podjazdu do Wietnamczyków. Oni, jak to się mówi nie używając wulgaryzmów, nie uprawiają seksu w tańcu. U nich zrobić sobie selfie, to jak poprawić okulary na nosie. Nie ma różnicy czy masz 4, czy 104 lata, wszyscy walą fotograficzne autoportrety z ręki na potęgę.

Szczerze mówiąc, to im trochę zazdroszczę tego braku żenady, bo mnie jednak – mimo, że to w końcu moja praca – często jest głupio tak się onanizować do przedniej kamerki w miejscu publicznym.

13. Zupa dobra na wszystko

Wietnam słynie z zup, które je się o każdej porze dnia i nocy, a zwłaszcza z pho – ichniejszego rodzaju rosołu z wkładką. Tradycyjne warianty to pho bo – z wołowiną, i pho ga – z kurczakiem, aczkolwiek widziałem wersje z naprawdę różnymi rzeczami w środku. Czy mięsny wywar z pływającymi elementami, których nie jesteś w stanie zidentyfikować może dobrze wchodzić na śniadanie? No, pewnie! A na kolację? Tymbardziej!

Gorąco polecam wszelkie płynne substancje podawane w ulicznych lokalach, w których taborety ogrodowe są tak małe, że siedzisz tylko na jednym półdupku.

14. Kartony zamiast walizek

„Ogranicza nas tylko wyobraźnia” jak mówi jeden z popularniejszych cytatów motywacyjnych bez autora. Wielu lokalsów zdaje się brać te słowa za swoje motto, bo nadawanie kartonów jako bagaży rejestrowanych pod czasu lotu samolotem nie jest tu niczym niezwykłym. Może i niewygodne, może i nietrwałe, ale za to jakie hipsterskie.

15. Banh mi, czyli bagiety z wkładką

W Tajlandii za pieczywo płacisz jak za bitcoiny i trochę trzeba poszukać, żeby je znaleźć. W Wietnamie, w związku z tym, że Francuzi ich najechali i zrobili tam swoją kolonię, bagietki znajdziemy w zasadzie na każdym rogu. Próbowałem różnych wariantów i zdecydowanie najlepszym jest ten z włożonym do środka omletem z pasztetem. I oczywiście kolendrą, bo tutaj jedzenie bez kolendry jest jak całowanie się po pijaku – nie liczy się.

16. Rżnięcie turystów na hajs

Niestety wielu Wietnamczyków mając kontakt z obcokrajowcami, zachowuje się jakby nie miało przed sobą człowieka, tylko bankomat. Co prawda jeszcze sporo brakuje im do Egipcjan, którzy białym ludziom niemal wyrywają pieniądze z portfela, ale da się odczuć, że każdy uśmiech jest wykalkulowany.

Oprócz standardowego naganiania, wciskania badziewia i różnicowania ceny w zależności czy wyglądasz na Amerykanina czy Europejczyka, jest jeszcze bardziej wyrafinowany sposób na wyciągnięcie hajsu z turystów. Jeśli znudzi Ci się jedzenie na ulicy i będziesz chciał spożyć posiłek niemając kolan pod brodą, możesz doznać lekkiego szoku. W miejscach z krzesłami normalnych rozmiarów często do cen potraw, które widziałeś w menu doliczane jest 5% za obsługę i 10% VATu. Bo jak wiadomo, podawanie cen z VATem to tylko zachodnia fanaberia.

17. Mężczyźni z długimi paznokciami

Tu niestety też nie pokażę Wam zdjęcia, ale pierwsze co mnie zaskoczyło po wyjściu z lotniska, to to, że kierowca Ubera miał naprawdę, ale to naprawdę długiego paznokcia u kciuka. Był transwestytą i nocą występował jako drag queen? A może bił rekord Guinessa? Możliwe, aczkolwiek bardziej prawdopodobne, że w ten sposób chciał zamanifestować swój status społeczny.

W Wietnamie mężczyźni, choć raczej starsi niż młodsi, zostawiają jeden lub dwa dużo dłuższe paznokcie, żeby pokazać, że nie pracują fizycznie. Gdyby zajmowali się uprawą ryżu musieli by ściąć szpony. Obleśne, ale czego się nie robi, żeby rwać panny na mieście.

18. Surowe sajgonki

To co w polskich knajpach z orientalnym jedzeniem nazywa się sajgonkami ma najczęściej tyle wspólnego z tymi wietnamskimi, co e-sport ze zdrowiem fizycznym. Sprawdzając jak chả giò faktycznie powinny wyglądać i smakować, dowiedziałem się przy okazji, że występują też w wersji bez smażenia. Surowe sajgonki, czyli marchewka, ogórek, sałata, mięso i makaron zawinięty w papier ryżowy, okazały się równie smaczne, co te potraktowane obróbką termiczną.

Aż się robię głodny jak przypomina mi się ich smak.

19. Ilu Wietnamczyków zmieści się na dwuosobowym skuterze?

To że jedynym prawem jakie Wietnamczycy respektują na drodze jest prawo dżungli, to jedno. Ale to, że ze skutera robią rodzinnego vana, to kwestia zasługująca na osobny akapit. Na jednośladzie przeznaczonym dla 2 osób potrafią jechać nawet w 5, wliczając w to dziecko niepotrafiące jeszcze chodzić. Które to najczęściej nie ma nawet kasku. Wygląda to jakby z cały sił starali się o nagrodę Nagrodę Darwina.

Czy warto polecieć do Wietnamu?

  (więcej ładnych widoczków z podróży znajdziecie na moim Instagramie)

Tuż nad sercem masz wydziaraną zupę pho? Dostajesz drgawek, jeśli nie zjesz makaronu ryżowego przez więcej niż 12 godzin? Twoją ulubioną grą jest rosyjska ruletka? Nie? To Wietnam możesz sobie odpuścić. Serio. W Tajlandii trafisz na równie egzotyczne widoki, a ludzie są milsi, ceny niższe i wszędzie owoce szejki. Ach te szejki…

Zobacz wpis: Jedzenie w Tajlandii: czego musisz spróbować?

Zobacz wpis: Ceny w Tajlandii. Ile kosztuje jedzenie, nocleg i internet?

Zobacz wpis: 23 rzeczy, które zaskoczą Cię w Tajlandii

(niżej jest kolejny tekst)

Niech ci, którzy myślą, że mnie skazali na wygnanie
wiedzą, że może to ja ich skazałem na pozostanie.

Bisz “Niesława”

Siedzę na murku nad Rudawą. Ostatnie promienie słońca spływają mi po twarzy. Leniwy podmuch wiatru próbuje skleić mi powieki. Mrużę oczy i wpatruję się w słońce chowające się za drzewami. I zastanawiam się jak wrócić po takiej przerwie.

Nie było mnie rok. W zasadzie to prawie półtora. Dokładnie to 493 dni. Po latach blogowania, po całych epokach, które minęły w międzyczasie, po tym jak z aktywności w mediach społecznościowych zrobiłem sposób na życie, postanowiłem wyciągnąć wtyczkę. Po prostu wylogować się i zniknąć z sieci. Powodów było sporo, o większości nikt nie wie, i to też nie czas ani miejsce, ale kilka jest na tyle oczywistych, że chcę się nimi podzielić. W zasadzie to muszę.

Unoszę wzrok znad błyszczącej matrycy telefonu, niebo jakiś czasem temu z błękitu przeszło w pomarańcz, a teraz zalewa się purpurą. Piękny impresjonistyczny obraz. Sztuka najwyższej próby, którą za rzadko doceniam. Niebieskie światło telefonu woła o uwagę, wracam do niego i dochodzi do mnie, że powrót po takim czasie jest niemożliwy. Trzeba zacząć od początku. Od zera.

Ale po kolei.

Czy zdjęcie mojego śniadania zmieni świat? 

Czy moja samojebka pomoże w walce z głodem? Czy mój wpis na blogu o Czarnym Proteście przebije się przez mur memów z kotami i mdłych fotek słodkich bombelków? Czy Twoje serduszko pod moim postem jest faktycznie zostawieniem kawałka serca, czy tylko nieświadomym stuknięciem palcem? Jak bębnienie o blat ławki w trakcie nudnej lekcji. Czy w ogóle są jeszcze jakieś działania w internecie, które podejmujemy świadomie? Randkowanie? Zakupy? Chyba tylko kliknięcie przycisku “wyloguj”.

Blogowałem od jesieni 2011. PONAD. SIEDEM. LAT. Czy było warto poświęcić na to tyle czasu? Czy coś zmieniło to w Twoim życiu? Chyba nigdy nie udawałem, że piszę tylko dla siebie. Po co to ciągnąć, jeśli jestem dla odbiorcy tylko mikroekspresją w trakcie obrad na tronie? Jestem?

Blogowałem od jesieni 2011. Co te 7 lat zmieniło w moim życiu? Bardzo dużo. W zasadzie to wszystko. Na lepsze. Chociaż, czy na pewno?

Nie trzeba wierzyć w to co się robi, by to robić. Czasami wystarcza chcieć zarabiać na tym pieniądze. 

Większość branży rozrywkowej działa w ten sposób. Cały kapitalizm jest na tym oparty. Ale ja chciałem być inny i chciałem żyć inaczej. Więc kiedy paląca potrzeba odpowiedzi na najważniejsze pytanie nie została zaspokojona, odepchnąłem klawiaturę, żeby się nie poparzyć. Odepchnąłem ją na rok. 

To pytanie brzmiało: czy ja w ogóle mam jeszcze coś do powiedzenia?

Zatrzymać kołowrotek

“Zatrzymajmy się w pędzie, nikt nie pamięta po co biegnie. Czy na pewno po szczęście? Czy sam bieg nie jest biegu sensem?” rapował Eldo w utworze “Plaża” w 2003 roku. Ja w ’96, siedząc w zadymionej kuchni u mojej sąsiadki z mieszkania z naprzeciwko, wpatrywałem się w chomika wchodzącego w nadświetlną w kołowrotku i miałem podobną rozkminę. Czy biega w kółko, bo nie wie, że może rzucić wszystko w cholerę i wyjechać w Bieszczady, czy dlatego, że sprawia mu to przyjemność?

Przekonać można było się tylko w jeden sposób. Zabierając chomika w Bieszczady.

Nie ma już internautów. Są za to cyfrowo wykluczeni

Pierwszy miesiąc był cudowny. A świadomość, że mogę być poza Facebookiem, Instagramem i blogiem, i już nie muszę się bić o utrzymanie zasięgów, uwalniająca.

Kojarzysz ten moment na domówce, kiedy kończy się alkohol, a zgonów jest więcej niż pustych butelek, ale mimo to nie chcesz wyjść, bo cały liczysz, że jednak jeszcze coś się wydarzy? To byłem ja. Gdy podjąłem decyzję, że znikam z sieci, czułem się jakby ktoś wypuścił mnie z piwnicy. Odzyskałem życie, które dawno temu przegrałem z kimś w karty.

Patrzyłem na ludzi przepychających się w komentarzach pod postami, które jutro przestaną istnieć w czyjejkolwiek świadomości, i nie miałem pojęcia po co to robią. Nie przypominam sobie ani jednej afery na Fejsie, w której ktoś kogoś przekonał. Poświęcamy czas, energię i nerwy, a efekt jest taki jakbyśmy grali w tenisa na błocie. Na końcu wszyscy jesteśmy brudni. Czasem człowiek nawet nie zdąży się umyć przed kolejnym meczem.

Cieszyłem się, że jestem poza tym cyrkiem. Przez pierwszy miesiąc. W drugim po prostu byłem poza.

Podgrupę tak długo określa się specyficzną nazwą, jak długo jest mniejszością w danej społeczności. Gdy zaczyna stanowić większość, nazwa znika. Bo większość to “my”, a “my” nie potrzebujemy klasyfikujących łatek. To “oni” ich potrzebują.

Nikt już nie mówi na użytkowników Facebooka facebookowicze, czy na ludzi, korzystających z Instagrama instagramowicze. Zbyt wielu Polaków ma dostęp do internetu by wciąż nazywać ich internautami. To oczywiste, że każdy jest w sieci. To po prostu “my”. Dziwne jest jeśli kogoś tam nie ma.

W 2020 próba oddzielna świata online i offline, to próba oddzielenia ciała od duszy. Virtual i real to w tym momencie jedna zazębiająca się rzeczywistość. Zazębiająca się tak bardzo jakby miała szczękościsk.

Więcej osób zobaczy mój status na Facebooku i zdjęcie na Instagramie niż kiedykolwiek mnie pozna i zamieni ze mną słowo. Na podstawie tego, co wrzucę do sieci, wyrobi sobie opinię na mój temat i namaluje w głowie mój obraz. Który może być na tyle brzydki, że nie będzie chciała podać mi ręki, gdy spotkamy się fizycznie. Czy z malunku może wyjść paszkwil zamiast laurki mimo najszczerszych chęci pozującego? Może. Czy to sprawiedliwe, że na podstawie szczątkowych informacji w sieci budujemy sylwetkę realnego człowieka? W ogóle. Ale tak już jest. Bez względu na to, czy nam się to podoba, czy nie.

Ludzie w całej Polsce wychodzą protestować na ulice, bo ktoś założył wydarzenie na Fejsie. Virtual – real. Ludzie w internecie podają sobie link do wpłaty pieniędzy, bo mama pewnej dziewczynki w Poznaniu jest chora. Real – virtual. Ktoś idzie do więzienia, bo prowadził trollkonto na Twitterze. Virtual – real. 

Działania podejmowane w rzeczywistości są komentowane w sieci, komentarze w sieci popychają do podejmowania działań w rzeczywistości. I na odwrót. Granica między analogiem i cyberprzestrzenią przestała istnieć, kiedy wszyscy ją przekroczyliśmy, by sprawdzić czy trawa pod drugiej stronie jest bardziej zielona. 

Możesz nie brać udziału w dyskusji, ale to nie znaczy, że bez Ciebie się ona nie odbędzie. Po prostu ktoś podejmie decyzję bez Twojego udziału. 

Takie są konsekwencje bycia poza.

Wypchnij godlewskie z ramówki, to przestaną istnieć

Bóg umiera, kiedy traci ostatniego wyznawcę, zmarli giną ostatecznie, gdy znika o nich pamięć. Jeśli chcesz żeby coś przestało istnieć w przestrzeni publicznej, przestań poświęcać temu uwagę.

Patostreamerzy, kruszwile, chajzerowie, godlewskie, youtuberzy bijący się za pieniądze. Oni nie znikną dlatego, że będziemy ich potępiać. Oczywiście wyrażanie sprzeciwu wobec patologii jest ważne, ale w dobie popularności jako nadrzędnej waluty, popularności jako celu samego w sobie, nie ma znaczenia, czy mówimy o nich dobrze, czy źle. Istotne jest wyłącznie to, że mówimy. Jak długo nie przekręcamy nazwy, tak długo dokładamy cegiełkę do budowania ich zasięgu. To absurdalne, ale tak to działa. Z każdym publicznym atakiem w ich stronę stają się tylko silniejsi. Hydra.

Kiedy tylko ktoś wskazuje ich palcem jako antyprzykład, ktoś inny właśnie się o nich dowiaduje i za tym palcem podąża, znajduje ich i zostaje na dłużej. Tak z ciekawości. Bo jeśli wszyscy o czymś mówią, i to głośno, to musi być to ciekawe. Prawda?

Doby nie da się rozciągnąć. Ten talon na 24 godziny życia, który dostajemy każdego dnia jest niewydłużalny. Jeśli oś czasu między 0:00, a 24:00 wypełnisz oglądaniem tutoriali makijażowych, czytaniem felietonów o popkulturze i przeglądaniem zdjęć ładnych ludzi na tle jeszcze ładniejszej przyrody, to w najgorszym wypadku po prostu stracisz dzień. Ale nie będziesz w stanie już upchnąć w nim prezentera TVN napastującego kobiety, czy patoyoutubera zachęcająco dziecko do napastowania kobiet. A jeśli to nie zmieści się na Twojej osi czasu, osi czasu Twoich znajomych, i ich znajomych, to nikt nie poda tego dalej. Śmieci zostaną w koszu.

Nie chcę, żeby moje dziecko kiedyś spytało mnie, dlaczego nic nie zrobiłem by powstrzymać degeneratów wdrapujących się na świecznik dla celebrytów. Jeśli moje teksty na blogu pomogą ich wypchnąć z czyjejś ramówki, to chyba warto.

Małe kroki = wielkie zmiany

Żeby strzaskać lustro jeziora nie trzeba wrzucać do niego głazu. Wystarczy żwirek.

Żeby powstrzymać koronawirusa wystarczyło myć ręce i zachować fizyczny dystans.

Jesteśmy na skraju katastrofy klimatycznej. Produkcja mięsa ma w tym spory udział. Jak ludzie mają przerzucić się na wege, jeśli nikt im nie pokaże, że takie jedzenie też jest dobre?

Może zdjęcie mojego śniadania jednak zmieni świat?

Jak opiszę swoją pustkę? “Przezroczysta”

Jesteśmy formą. Kształtem. Dziecięcą foremką, do której trzeba wsypać piach. Konturem, czekającym na pokolorowanie.

Po wydaniu drugiej powieści chciałem usiąść i pisać kolejną, bo miałem wstępne szkice trzech następnych, ale wiedziałem, że muszę poczekać. Między maratonami trzeba robić przerwy, jeśli nie chce się doprowadzić do kalectwa. Tylko psychopata z premedytacją płodziłby coś co jest kalekie. A to nie ja. Ja to duma i szczęście z każdej strony maszynopisu i walka o dziesiątkę w skali Apgar. Ale musiałem zrobić przerwę.

I weź teraz wyciągnij sobie to wypełnienie, co je miałeś w sobie i spróbuj oddychać jak płuca schowałeś do szuflady. Weź podpisz się pod hasłem, że zielony to kolor szczęścia, jak w lustrze widzisz, że jesteś bezbarwny. Weź zbierz myśli, jak echo grochu rzucanego o ścianę pustego pokoju rozsadza Ci łeb.

No to wziąłem nowy zestaw kredek i koloruję to puste pole.

Dziękuję

Kiedy ktoś usuwa mnie ze znajomych na Facebooku, nie wiem o tym. Kiedy ja usuwam kogoś, on też nie jest tego świadomy. Nikt z nas nie dostaje powiadomienia “Hej, Andrzej Nowak właśnie stwierdził, że wymaże Cię z listy osób, z którymi będzie dzielił się prywatnymi szczegółami swojego życia!”. Po prostu przestajecie się pojawiać na swoich tablicach. Dyżurny zrobił użytek z mokrej gąbki.

Kiedy stwierdziłem, że chcę zniknąć, nie spodziewałem się, że ktokolwiek to zauważy. Bo niby w jaki sposób? W lawinie informacji zasypującej Cię przy każdym odblokowaniu telefonu miałbyś zauważyć, że brakuje moich dwóch płatków śniegu? Nie ma szans. A jednak.

Dziękuję każdemu, kto napisał do mnie z pytaniem czy coś się stało, każdemu, kto postanowił sprawdzić czy wszystko w porządku. To przemiłe i wzruszające, a przede wszystkim ogromnie podnoszące na duchu. W dobie powszechnej izolacji, w świecie, w którym sąsiad nie powie ci dzień dobry mijając cię na klatce schodowej, obcy człowiek martwi się o ciebie. Tak właśnie powinien wyglądać ten świat.

To nie musiała być świadoma potrzeba przerwy. To mogła być depresja. To mogło być coś naprawdę poważnego. Dziękuję za każdy przejaw troski o mnie, jesteście wielcy.

***

Dziękuję również wszystkim osobom, które dopytywały co z książkami. Wy też mieliście spory udział przy puszczeniu domina w ruch. Od dzisiaj “Lunatycy” i “To tylko seks” wracają do sprzedaży. Tymczasem na blogu widzimy się przed trzecim maratonem.

Dni, kiedy chciałem tylko przetrwać…

Skip to entry content

Budzę się na materacu grubości podeszwy w klapkach. Na plecach czuję cały parkiet, każdą klepkę, w nozdrzach przypalone mleko. Ten materac to od dziewczyny, która traktuje mnie jak brata, mimo, że ją ledwo znam. Dała mi u siebie spać, bo kilka dni temu, zanim tu trafiłem, jeszcze nie miałem gdzie. To mleko, to śniadanie Tomka. Przypadkowego kolesia z Gumtree, z którym mieszkam. Oprócz niego sypia tu jeszcze jego dziewczyna i dwóch znajomych ode mnie z pracy. O ile bycie domokrążcą bez doświadczenia faktycznie można nazwać pracą, a nie grą w Lotto.

Trafiłem tu tydzień temu. Dwa tygodnie po tym jak spakowałem się do skórzanej torby po dziadku i powiedziałem mamie, że się wyprowadzam. Gdy akurat nie pracuję, staram się jak najdłużej spać, żeby jak najmniej jeść. Kiedy człowiek nie śpi zużywa energię i zamiast trzech posiłków dziennie potrzebuje czterech albo pięciu. Wiele lat później dowiem się, że pięciu posiłków dziennie potrzebuje każdy człowiek i to najzdrowszy cykl żywieniowy, ale w tym momencie stać mnie tylko na dwa i pół.

Jem spaghetti z sosem neapolitańskim z saszetki, ryż z margaryną albo chleb z serkiem topionym Hochland. Czekam na wypłatę. Chcę w końcu pójść na kebaba. Na coś z mięsem. Z moich obliczeń wynika, że powinienem dostać przynajmniej 1600zł. Dostaję 240zł. Bo cośtamcośtam.

Odkrywam Bar Mleczny Żaczek na Czarnowiejskiej. W lipcu 2008 roku rosół kosztuje tam 1,35zł za talerz. Jest blady, chudy i z całkowicie rozgotowanym makaronem. Jem go po kilka razy dziennie. Codziennie. I cieszę się, że za te 5,95zł co zostało mi z 10zł dziennego budżetu, mogę z tą dziewczyną co traktuję ją jak siostrę choć ledwo ją znam, iść nad Wisłę na piwo. Na trzy piwa. Harnasie z promocji w Kefirku.

Znów budzę się na materacu grubości podeszwy w klapkach i myślę o tym, że to się zmieni. Że muszę to tylko przetrwać.

***

Babcia nie żyje. Na poziomie świadomym ignoruję to. Była ścianę obok, w tym samym domu przez całe moje życie, 14 lat, a ja nie zastanawiam się, nie analizuję, nie mam wspomnień, ani nawet snów na ten temat. Przyjąłem i tyle. Nie drążę. Bez odbioru.

Na poziomie podświadomym dzieje się coś bardzo złego. Przestaję sypiać. Kładę się do tego łóżka, zamykam oczy i nic. I tak do czwartej. Piątej. Szóstej. Do momentu, kiedy mama wstaje do pracy i wiem, że ja powinienem do szkoły. Jestem przeżuty, wypluty.

Jest zima, brudny śnieg i błoto na podeszwach. Podjeżdża autobus bez ogrzewania, w którym woda pozamarzała na szybach. Powietrze śmierdzi beznadziejną, gryzie w gardło przy oddychaniu. Szkoła jest symulacją. Ktoś udaje, że chciał tu przyjść, ktoś udaje, że ma ochotę na rozmowę, ktoś udaje, że żart, który przed chwilą usłyszał był śmieszny, ktoś udaje, że po powrocie do domu nie dostanie pasem, ktoś udaje, że ma gdzie wracać. Każdy udaje.

Historia. Koleżance, która chciałby, żebym był dla niej kimś więcej niż kolegą, trzęsą się ręce. Jestem dzieciakiem, a przede wszystkim jestem w bańce z braku snu. Nie chcę w naszych kontaktach wychodzić nigdzie poza „cześć”. Gdyby mi powiedziała wprost, że chce ze mną chodzić, to chyba z nerwów bym zwymiotował. Jestem tu gościem, człowiekiem, który tu wpadł na chwilę, bo wiedział, że nie może schować się przed tym obowiązkiem w domu. A bardzo by chciał. Historyczka, która wiele, wiele lat później będzie stelażem pod nauczycielkę w mojej powieści, bierze ją do odpowiedzi. Pod tablicę. I próbuje ją po niej rozsmarować. Wgnieść ją w ścianę. Koleżanka wraca do ławki zakrywając twarz. Na następnej lekcji już się nie pojawia.

Ostatni dzwonek. Ktoś chce kogoś pobić. Bić go tak długo, aż z jego twarzy będzie ciekła krew. Ktoś boi się wyjść ze szkoły. Chowa się w toalecie. Wchodzi na muszlę klozetową, żeby nie było widać wystających stóp spod drzwi. Dostał na święta nową kurtkę od rodziców. Nie chce mieć w niej dziury. Oboje wiedzą, że to jutro się powtórzy.

Ten ktoś myśli o tym samym co ja, gdy kolejną noc z rzędu gapię się w sufit czekając na sen. Myśli o tym, do kogo ma się pomodlić, żeby to jakoś przetrwać.

***

Nie czuję wagi swojego ciała, spadam. Leżę na łóżku, a mimo to spadam. Wiem, że pod głową mam poduszkę, a pod barkami materac, ale ich nie czuję. Wpadłem do bezdennej studni i nie mogę się zatrzymać. To trwa od wczoraj, odkąd jakiś typ przed klubem podał mi fifkę. Zajarałem. Zaczęło mnie zarzucać, przestałem trzymać równowagę. Wszedłem z powrotem do środka. Ściany, parkiet, ludzie, DJ, hałas, światła, dziewczyny, z którymi tu przyszliśmy, wszystko wirowało i nie chciało się zatrzymać. Próbowałem się czegoś złapać, ale było za późno, podłoga pod moimi stopami przestała istnieć i zacząłem spadać.

Podbiegłem do Maćka, powiedziałem, że wychodzimy, że natychmiast muszę się znaleźć w domu, w łóżku, żeby dzwonił po taksę, bo zaraz wyjebie mi mózg z czaszki. Chwilę to trwało. Dłuższą chwilę. W końcu podjechała, próbowałem to jakoś opanować, ale nie mogłem, zaraz przecież będę w domu, w łóżku, położę się, zasnę i jutro wszystko będzie dobrze, nic z tego. Błędnik wariuje, wariuje, wariuje, wariuje, wariujewariujewariujewariujewariuje, wa-a-a-a-riu-u-u-u-je-e-e-e-e-e-e-e-e. Jak to się wyłącza, czemu to się nie wyłącza, niech ktoś to wyłączy, halo, słyszy mnie ktoś, halo? E-e-e-e-e-e-e-e-e.

Cała noc i cały kolejny dzień. Paranoja? Halucynacje? Trwałe uszkodzenie mózgu? Chyba tak. Chyba to ostatnie, chyba wszystko naraz.

Jak mogłem być tak głupi, jak? To nie była trawa, to był jakiś syf, wciągnąłem dym do ust i czułem, że to był jakiś syf, coś innego. Pieprzony dopalacz. Pieprzony dopalacz zniszczył mi mózg 6 lat przed tym, gdy media podniosą alarm, że można od tego umrzeć. Jak mogłem być tak głupi, jak?

Słońce zaczyna gasnąć, chmury stają się spopielonymi kartkami papieru, niebo broczy szarością, kończy się kolejny dzień. Próbuję wyjść z łóżka, próbuję wmówić sobie, że jest lepiej, że już nie spadam, że zaczynam czuć grunt pod stopami. Wchodzę do łazienki, staję przed lustrem: to się skończy, dasz radę, skończy się, naprawdę, to minie i znów będziesz normalny, będzie jak dawniej, musisz to tylko wytrzymać.

Musisz to tylko przetrwać.

***

Ludzka pamięć jest zawodna. Czasem widzimy świat wysmarowany smołą, tylko dlatego, że mamy gorszy moment, że nie jest tak jak oczekiwaliśmy. Nie doceniamy tego co mamy, wydaje nam się, że jest źle. Mamy wrażenie, że świat się kończy, podczas gdy prawdziwy koniec świata przeżyliśmy już dawno, dawno temu.

Kraków – miasto, które zapiera dech w piersiach!

Skip to entry content

Kraków jest magicznym miastem, zwłaszcza zimą! Każdego dnia przyjeżdżają tu setki par, by przeżyć romantyczne chwile…

…spacerując po klimatycznych uliczkach wokół Rynku Głównego…

…ciesząc się śniegiem na plantach…

…odkrywając uroki kultowych miejsc na Kazimierzu…

…czy robiąc sobie pamiątkowe zdjęcia pod Wawelem – miejscem wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO!

Jednak Kraków, to nie tylko Stare Miasto. To także szereg hal widowiskowych i obiektów sportowych, miejsc, gdzie możemy spędzić czas aktywnie.

Wycieczka do Grodu Króla Kraka, to też świetna okazja do relaksu na łonie natury – Zakrzówek, czy Kopiec Piłsudskiego, to miejsca, w których można zapomnieć, że jest się w dużym mieście.

Ale Kraków to przede wszystkim miasto z duszą, miasto, które zapiera dech w piersiach!

W sezonie grzewczym niestety dosłownie, nawet w pomieszczeniach zamkniętych…

…chyba, że mamy oczyszczacz powietrza.

Wszyscy zdajemy sobie sprawę, że Kraków jest miastem, w którym zimą zdrowiej jest pić bimber, niż oddychać. Niewielu z nas jednak wie, że syf, o którym alarmują stacje pomiarowe za oknem, jest też w naszych domach. I w sypialniach, i w szkołach, i w przedszkolach, i w biurach.  I to nie tylko w Grodzie Króla Kraka, ale wszędzie, gdzie są problemy ze smogiem.

Jak wynika z badań naukowców z Akademii Górniczo-Hutniczej, w pomieszczeniach zamkniętych powietrze jest zanieczyszczone tylko o połowę mniej, niż na zewnątrz. Znaczy to tyle, że jeśli z soboty na niedzielę, na Radzikowskiego pyły zawieszone doszły do poziomu 1036% normy (tak, tu nie ma literówki: TYSIĄC TRZYDZIEŚCI SZEŚĆ procent normy, czyli 10 razy więcej, niż jest to dopuszczalne), to w mieszkaniach przy tej ulicy stężenie tych pyłów wynosiło średnio 518% normy. Jeśli ktoś ma bardziej szczelne okna, ciut mniej, jeśli ktoś ma mniej szczelne okna, ciut więcej.

Przed smogiem nie schowamy się ani pod łóżkiem, ani w piwnicy, ani za firanką u sąsiada. Jeśli nie chcemy chodzić w maskach antysmogowych po domu, mamy do wyboru albo zainwestowanie w oczyszczacz powietrza albo wyprowadzkę z kraju.

Przed dłuższy czas, jak większość osób, ignorowałem problem i tak jak Konstanty Radziwiłł – minister zdrowia – wmawiałem sobie, że “smog to problem teoretyczny”. A potem zainteresowałem się tematem i dowiedziałem, że w Polsce, z powodu syfu w powietrzu, umiera rocznie 44 000 ludzi, 15 razy więcej niż w wypadkach drogowych. To jednak wciąż są tylko liczby, często abstrakcyjne i niezrozumiałe. Najbardziej sprawę z problemu zdałem sobie w momencie, kiedy na zewnątrz zacząłem chodzić w masce, a w domu korzystać z oczyszczacza powietrza.

Co się okazało? Że wszyscy, którzy mówili „to nie kac, to smog”, mieli rację.

Od jakiegoś czasu używam oczyszczacza Electrolux EAP 300 z filtrem HEPA (zatrzymującym największy rakotwórczy paździerz zawieszony w powietrzu) i z filtrem węglowym (łapiącym sierść, kurz i zapachy), i gdy wchodzę do domu, czuję się jakbym teleportował się nad morze. Nagle okazało się, że można się budzić bez zwały z rana i nie czuć się zmulonym wieczorem, można też pozbyć się dziwnych bólów głowy, drapania w gardle i kaszlu biorącego się znikąd.

EAP 300 ma czujnik jakości powietrza, pokazujący jak bardzo zanieczyszczone jest to, czym oddychasz Ty i Twoje dziecko/pies/babcia, i funkcję automatycznego dostosowywania prędkości filtrowania, przez co, gdy otworzysz okno, żeby przewietrzyć miasto, sam wie, że ma pracować intensywniej. Oprócz tego, ma też taki bajer jak tryb nocny, który wycisza sprzęt, gdy tylko w pomieszczeniu zgaśnie światło. Co to daje? Poza sprawami, o których pisałem wyżej, przestałem mieć problemy z zasypianiem, które dziwnym trafem pojawiały się razem ze startem sezonu grzewczego. I przestałem sobie wmawiać, że gorsze samopoczucie to z braku słońca. Nie. To od smogu.

Filtr w domu, to w tej chwili jedyny sposób, by Kraków był miastem, które zapiera dech w piersiach, tylko metaforycznie.

dziękuję marce Electrolux, że została patronem tego wpisu, bo materiał ukazujący absurd, do którego popycha nas smog, chciałem stworzyć, odkąd zauważyłem, że zimą ubrania śmierdzą mi rozpałką po każdym spacerze